Η Παγκόσμια εβδομάδα εμβολιασμού 2021, έχει υψηλό ειδικό βάρος και ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παγκόσμια κοινότητα διέρχεται τα διαδοχικά κύματα της πανδημίας SARS-CoV-2.

Αναλογιζόμενοι την έναρξη της πανδημίας στις αρχές του 2020, ολόκληρη η ανθρωπότητα, και ιδιαίτερα οι επιστήμονες ιατρικής και βιοτεχνολογίας ευχόμενοι να υπήρχε ένα εμβόλιο, επιδόθηκαν σε ένα αγώνα ταχύτητας ενάντια στο χρόνο προκειμένου να το αναπτύξουν πολύ γρήγορα.

Μια μοναδική, απαιτητική μάχη έλαβε χώρα ταυτόχρονα με μια πρωτόγνωρου εύρους συνεργασία ανάμεσα σε ειδικούς βιοτεχνολογίας, ιατρικής, φαρμακευτικής βιομηχανίας ψηφιακής τεχνολογίας, με φορείς παροχής υγείας και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.

Το αποτέλεσμα δικαίωσε την προσπάθεια. Σε διάστημα μικρότερο του έτους αναπτύχθηκε, παράχθηκε εμβόλιο που τώρα διανέμεται για διενέργεια εμβολιασμών ανάλογα με το πρόγραμμα που σχεδίασε κάθε χώρα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) σε συνεργασία με τους φορείς Global Vaccine Alliance (Gavi), the Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) και τη UNICEF, δημιούργησε την Παγκόσμια Πρόσβαση στα Εμβόλια Έναντι της COVID-19 (COVID-19 Vaccines Global Access -COVAX), προκειμένου να εξασφαλισθεί ισότιμη πρόσβαση όλων των χωρών στα εμβόλια¹. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται από τον Π.Ο.Υ. « η παγκόσμια πανδημία απαιτεί παγκόσμια προσπάθεια, κανένας μας δεν θα είναι ασφαλής αν δεν είναι όλοι ασφαλείς»².

Έως τις 22 Απριλίου 2021³ , 929,000,000 δόσεις εμβολίων έχουν χορηγηθεί παγκοσμίως, 213 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν πλήρως εμβολιαστεί, αντιπροσωπεύοντας το 2.7% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Στην Ελλάδα, έχουν χορηγηθεί 2.6 εκατομμύρια δόσεις, 774.000 άτομα έχουν πλήρως εμβολιαστεί, αντιπροσωπεύοντας το 7.2% του πληθυσμού.

Τα εμβόλια που είναι σήμερα διαθέσιμα βασίζονται σε τρεις μεθοδολογίες που με διαφορετικό όχημα η κάθε μία, τελικώς δίδουν στον οργανισμό την πληροφορία για τη σύνθεση της πρωτεϊνικής ακίδας του SARS-CoV-2, ώστε να εκπαιδευτεί στη συνέχεια το ανοσοποιητικό σύστημα στην καταπολέμησή του:

>Εμβόλια Ιικού  φορέα: με όχημα ένα μη παθογόνο αδενοιό παραδίδουν στον οργανισμό τις οδηγίες για τη σύνθεση της πρωτεινικής ακίδας του κορωνοιού

>mRNA εμβόλια: χρησιμοποιούν ένα τμήμα του γενετικού υλικού του κορωνοιού που μεταφέρει τις οδηγίες σύνθεσης της πρωτεϊνικής ακίδας

>Πρωτεινικά εμβόλια: μεταφέρουν την πρωτεΐνη της ακίδας του SARS-CoV-2

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο εμβολιασμός συνοδεύεται από καθόλου έως ελαφρά συμπτώματα (πόνο στο σημείο της έγχυσης, πυρετό, κακουχία, μυαλγίες) που περιορίζονται σε 1-3 εικοσιτετράωρα.

Τελευταία όμως, μετά από τη διενέργεια ενός πολύ μεγάλου αριθμού εμβολιασμών παρατηρήθηκε μια ανεπιθύμητη ενέργεια που χαρακτηρίσθηκε πολύ σπάνια όσον αφορά στην επίπτωσή της. Πρόκειται για ένα σύνδρομο θρόμβωσης με θρομβοπενία, που εντοπίζεται σε ασυνήθεις θέσεις, συγκεκριμένα στους σηραγγώδεις κόλπους του εγκεφάλου και σε σπλαγχνικές φλέβες⁴. Λεπτομερής ανασκόπηση και έλεγχος όλων των περιστατικών από τους φορείς φαρμακοεπαγρύπνησης κατέληξε ότι η αιτιολογία είναι δημιουργία αυτοαντισωμάτων στη βάση ενός αυτοάνοσου μηχανισμού που προσομοιάζει με το σύνδρομο θρόμβωσης με θρομβοπενία που εμφανίζουν κάποιοι ασθενείς μετά από χορήγηση ηπαρίνης (HIT -Heparin Induced Thrombocytopenia)⁵. Σε αντιστοιχία με το HIT, το νέο σύνδρομο που παρατηρείται μετά από εμβολιασμό έναντι της COVID-19 με εμβόλια ιικού φορέα, ονομάσθηκε Αυτοάνοση θρόμβωση με θρομβοπενία μετά από εμβολιασμό (VIIT -Vaccine Induced Immune Thrombosis with Thrombocytopenia).

Συμπτώματα που πιθανώς σχετίζονται με VIIT και τα οποία χρήζουν άμεσης ιατρικής εκτίμησης και αντιμετώπισης περιλαμβάνουν: δύσπνοια, θωρακικό πόνο, οιδήματα κάτω άκρων, πόνο στην κοιλία, ισχυρή, επίμονη κεφαλαλγία και θολή όραση⁶.

Η Επιτροπή Ασφάλειας (PRAC) του Ευρωπαικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) μετά από λεπτομερή έλεγχο όλων των περιστατικών κατέληξε ότι πρόκειται για εξαιρετικά σπάνια ανεπιθύμητη ενέργεια και το αναμενόμενο όφελος από τον εμβολιασμό υπερτερεί έναντι του πιθανού κινδύνου⁷.

Πράγματι για να δούμε τη σχέση οφέλους κινδύνου αντικειμενικά στη βάση κάποιων σημείων αναφοράς αξίζει να λάβουμε υπόψιν τα εξής:

• Ο κίνδυνος για VIIT είναι 1 περιστατικό στις 250.000 εμβολιασμών
• Ο κίνδυνος θρόμβωσης από λήψη αντισυλληπτικών δισκίων είναι 1 περιστατικό στις 2000 γυναίκες που το λαμβάνουν
• Ο κίνδυνος θρόμβωσης σε αεροπορικό ταξίδι ανέρχεται σε 1 περιστατικό σε 1000 επιβάτες ετησίως⁸

Οι ασθενείς από COVID-19 αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο θρομβοεμβολικών επεισοδίων και συγκεκριμένα:

• 11.2% θα εμφανίσουν εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση
• 7.8% πνευμονική εμβολή
• 30% θρομβοπενία
• 23% από εκείνους που θα εισαχθούν στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας θα εμφανίσουν θρομβοεμβολικό επεισόδιο⁹

Λαμβάνοντας υπό όψιν όλα τα γεγονότα και τα αριθμητικά δεδομένα είναι σαφές ότι πράγματι τα οφέλη υπερέχουν κατά πολύ του κινδύνου. Ο εμβολιασμός είναι η μόνη  αποτελεσματική οδός για πρόληψη της COVID-19, διατήρηση της υγείας μας και επιστροφή στην κανονικότητα.

Έχει συμβεί τόσες φορές στο παρελθόν, με νοσήματα εν πολλοίς άγνωστα στις νεότερες γενιές. 200 χρόνια εμπειρίας εμβολιασμών αποδεικνύουν τα οφέλη των εμβολίων:

• Εκρίζωση μεταδιδόμενων νόσων
• Βελτίωση δεικτών νοσηρότητας και θνησιμότητας σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο
• Πρόληψη και μείωση βαρύτητας νόσων, επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής
• Επίτευξη ανοσίας αγέλης και προστασία εκείνων που δεν δύνανται να εμβολιαστούν (νεογέννητα)
• Τα εμβόλια προστατεύοντας από λοιμώδεις νόσους προστατεύουν παράλληλα από τους καρκίνους που σχετίζονται με την αρχική λοίμωξη (HPV και καρκίνος του τραχήλου της μήτρας)
• Προλαμβάνεται η αντοχή στα αντιβιοτικά
• Μειώνεται το συνολικό κόστος της νόσου σε επίπεδο οικονομίας και συστημάτων περίθαλψης
• Τα εμβόλια είναι ασφαλέστερα από τη φυσική νόσο και φαρμακευτική της θεραπεία

Αξίζει να τονιστεί ότι η τρέχουσα πανδημία, αναμφίβολα  δύσκολη με τραγικές συνέπειες, πολυσύνθετη και απαιτητική στη διαχείρισή της, συνδέθηκε και με κάποιες θετικές ευκαιρίες:

• Ταχύτατη ανταλλαγή και διασπορά  της ιατρικής γνώσης που προέκυπτε στην πράξη αντιμετωπίζοντας τη νόσο
• Ταχύτατη ανάπτυξη διαγνωστικών τεστ, θεραπευτικών πρωτοκόλλων και εμβολίων
• Φαρμακοεπαγρύπνηση και πρωτόκολλα ασφαλείας λειτούργησαν στην πράξη
• Οι προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες της εποχής μας που οξέως μεν, επιτυχώς δε υιοθετήθηκαν στην καθημερινή ρουτίνα από όλους μας
• Οι εξαιρετικές συνέπειες της αυταπάρνησης και του εθελοντισμού ιδιαίτερα των υγειονομικών και των απασχολούμενων στον ευρύτερο χώρο της υγείας
• Η δυναμική της παγκόσμιας συνεργασίας που αναδύθηκε ανάμεσα σε χώρες, βιομηχανίες, τεχνολογικές  και επιστημονικές κοινότητες και φιλανθρωπικούς οργανισμούς

Σε αυτή την παγκόσμια προσπάθεια ο κάθε ένας από εμάς έχει υποχρέωση να προστατεύσει την υγεία του, αλλά και την υγεία των συμπολιτών, των φίλων και της οικογένειάς του.

Αντιμέτωποι με μια μεταδιδόμενη νόσο η καλύτερη και αποτελεσματική επιλογή είναι να εμβολιαστούμε.

Ή κατά την Ιπποκράτειο ρήση

«Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν»

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦIΑ

HTTPS://WWW.WHO.INT/INITIATIVES/ACT-ACCELERATOR/COVAX

HTTPS://WWW.WHO.INT/NEWS-ROOM/COMMENTARIES/DETAIL/A-GLOBAL-PANDEMIC-REQUIRES-A-WORLD-EFFORT-TO-END-IT-NONE-OF-US-WILL-BE-SAFE-UNTIL-EVERYONE-IS-SAFE

HTTPS://WWW.GOOGLE.COM/SEARCH?Q=WHO+COVID+VACCINATION+STATISTICS&RLZ=1C5CHFA_ENGR800GR800&OQ=WHO+COVID+VACCINATION+STATISTICS&AQS=CHROME..69I57J0I390L2J69I64.1570J0J15&SOURCEID=CHROME&IE=UTF-8%20%E2%80%A6..

HTTPS://WWW.WHO.INT/NEWS/ITEM/16-04-2021-GLOBAL-ADVISORY-COMMITTEE-ON-VACCINE-SAFETY-(GACVS)-REVIEW-OF-LATEST-EVIDENCE-OF-RARE-ADVERSE-BLOOD-COAGULATION-EVENTS-WITH-ASTRAZENECA-COVID-19-VACCINE-(VAXZEVRIA-AND-COVISHIELD)

SCHULTZ NH, IH SØRVOLL, AE MICHELSEN, LA MUNTHE, F LUND-JOHANSEN, MT AHLEN, M WIEDMANN, ET AL. 2021. “THROMBOSIS AND THROMBOCYTOPENIA AFTER CHADOX1 NCOV-19 VACCINATION”. THE NEW ENGLAND JOURNAL OF MEDICINE.

HTTPS://WWW.EMA.EUROPA.EU/EN/NEWS/ASTRAZENECAS-COVID-19-VACCINE-EMA-FINDS-POSSIBLE-LINK-VERY-RARE-CASES-UNUSUAL-BLOOD-CLOTS-LOW-BLOOD

HTTPS://WWW.EMA.EUROPA.EU/EN/NEWS/ASTRAZENECAS-COVID-19-VACCINE-EMA-FINDS-POSSIBLE-LINK-VERY-RARE-CASES-UNUSUAL-BLOOD-CLOTS-LOW-BLOOD

MAHASE, ELISABETH. 2021. “ASTRAZENECA VACCINE: BLOOD CLOTS ARE “EXTREMELY RARE” AND BENEFITS OUTWEIGH RISKS, REGULATORS CONCLUDE”. BMJ. 373.

TAN BK, S MAINBOURG, A FRIGGERI, L BERTOLETTI, M DOUPLAT, Y DARGAUD, C GRANGE, H LOBBES, S PROVENCHER, AND JC LEGA. 2021. “ARTERIAL AND VENOUS THROMBOEMBOLISM IN COVID-19: A STUDY-LEVEL META-ANALYSIS”. THORAX.

Τη βελτίωση του εμβολιαστικού προγράμματος για την αντιμετώπιση της COVID-19, ζητά ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος Καθηγητής Παναγιώτης Μπεχράκης, προκειμένου να προστατευτούν οι ευπαθείς ομάδες που πάσχουν από σοβαρά νοσήματα.

Συγκεκριμένα, ο κύριος Μπεχράκης μιλώντας στη ραδιοφωνική εκπομπή του δημοσιογράφου κυρίου Δημήτρη Γιατζόγλου («Παραπολιτικά FM»), πρότεινε πως πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα, ανεξαρτήτως ηλικίας, στον εμβολιασμό πασχόντων από νοσήματα όπως :

• καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσος, αρρυθμίες
• αναπνευστική ανεπάρκεια – ΧΑΠ
• νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια
• αιματολογικά νοσήματα
• σακχαρώδης διαβήτης και
• νεοπλασματικά νοσήματα υπό θεραπεία

«Είναι λάθος, οι επιστημονικά αναγνωρισμένες ευπαθείς ομάδες ασθενών να μην έχουν, ανεξάρτητα ηλικίας, πρόσβαση κατά προτεραιότητα στον εμβολιασμό για πρόληψη της νόσου COVID-19»

Ο εμβολιασμός των ασθενών αυτών θα αποτρέψει, όχι μόνο τη μόλυνση τους, αλλά και την συμφόρηση των δομών υγείας του ΕΣΥ, οι οποίες τις τελευταίες ημέρες εχουν φτάσει στα όρια τους.

Μια τέτοια αλλαγή στο πρόγραμμα εμβολιασμού, θα συμβάλλει καθοριστικά στην αναπτέρωση της ψυχολογίας των ασθενών αυτών, οι οποίοι ζουν με τον καθημερινό φόβο θανάτου από COVID-19.

Ακούστε παρακάτω ολόκληρη τη συνέντευξη του στον ραδιοφωνικό σταθμό ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ FM

Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος μιλά για το ιστορικό αποτύπωμα της πανδημίας COVID-19, τη σημασία του εμβολιασμού και την επίδραση της υγειονομικής κρίσης στη μείωση του καπνίσματος.

Σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό ΘΕΜΑ 104,6, ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος, Παναγιώτης Μπεχράκης, αναφέρθηκε στις αλλαγές που αναμένεται να επιφέρει η εμπειρία της πανδημίας COVID-19 στην παγκόσμια κοινότητα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις επιπτώσεις της πανδημίας στην Ιατρική, στα δεδομένα δημόσιας υγείας και στην πρόληψη των νοσημάτων. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η αυξημένη ευαισθητοποίηση των πολιτών γύρω από την υγεία θα συμβάλει στην περαιτέρω μείωση του καπνίσματος.

Η συνέντευξη δεν ολοκληρώθηκε εξαιτίας τεχνικού προβλήματος στην τηλεφωνική γραμμή.

Το μόνιμο αποτύπωμα της πανδημίας

Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Μπεχράκη, το ιστορικό αποτύπωμα του κορωνοϊού στη ζωή της ανθρωπότητας θα είναι μόνιμο. Η πανδημία μπορεί να συγκριθεί, ως προς τη σημασία και τις αλλαγές που προκαλεί, με γεγονότα που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία, όπως η πανώλη και η Ισπανική Γρίπη του 1918.

Όπως ανέφερε:

«Θα επέλθουν πολλές αλλαγές στην ιστορία της Ιατρικής και στα δεδομένα δημόσιας υγείας μετά τη λήξη της πανδημίας COVID-19».

Η εμπειρία της υγειονομικής κρίσης αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες οργανώνουν την πρόληψη, την αντιμετώπιση των μεταδοτικών νοσημάτων και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.

Η πρόληψη δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στα εμβόλια

Ο καθηγητής επισήμανε ότι η πρόληψη των νοσημάτων δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στον εμβολιασμό. Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την εμφάνιση ενός νέου ιού έως την ανάπτυξη, τη διάθεση και την αποτελεσματική εφαρμογή ενός εμβολίου στην κοινότητα μπορεί να είναι αρκετό για να προκληθούν πολυάριθμα κρούσματα και απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Στο διάστημα αυτό, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην υγεία, αλλά επεκτείνονται στην οικονομική και κοινωνική ζωή ολόκληρου του κόσμου. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης, το οποίο να περιλαμβάνει έγκαιρη ενημέρωση, ατομική υπευθυνότητα και αποτελεσματικά μέτρα δημόσιας υγείας.

Η σημασία του εμβολιασμού των επαγγελματιών υγείας

Αναφερόμενος στους επαγγελματίες υγείας, ο Παναγιώτης Μπεχράκης υποστήριξε ότι ο εμβολιασμός αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση της Ιατρικής, τόσο απέναντι στον νέο κορωνοϊό όσο και απέναντι στην εποχική γρίπη.

Η προστασία των ασθενών, ιδιαίτερα όσων ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, συνδέεται άμεσα με την υπεύθυνη στάση των γιατρών και του υπόλοιπου υγειονομικού προσωπικού.

Η πανδημία μπορεί να συμβάλει στη μείωση του καπνίσματος

Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας εκτίμησε ότι η πανδημία θα ενισχύσει την καθοδική πορεία του καπνίσματος. Όταν η προστασία της υγείας αποκτά τόσο κεντρική θέση στη συνείδηση και στην καθημερινότητα των πολιτών, θεωρεί απίθανη την αύξηση του ποσοστού των καπνιστών.

Με βάση τη σταθερή μείωση του καπνίσματος στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο τον περιορισμό του ποσοστού των καπνιστών στο 5%. Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Μπεχράκη, ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί και στην Ελλάδα.

Οι κίνδυνοι του παθητικού καπνίσματος στο σπίτι

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο δευτερογενές και στο τριτογενές κάπνισμα μέσα στους κλειστούς χώρους του σπιτιού.

Το δευτερογενές κάπνισμα αφορά την άμεση έκθεση στον καπνό που παράγεται από το κάπνισμα, ενώ το τριτογενές σχετίζεται με τα υπολείμματα που παραμένουν σε επιφάνειες, έπιπλα, υφάσματα και αντικείμενα. Και οι δύο μορφές έκθεσης προκαλούν σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά και στους ηλικιωμένους που ζουν στο ίδιο σπίτι με καπνιστές.

Οι καπνιστές και ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης

Όπως τόνισε ο καθηγητής, οι καπνιστές αποτελούν ομάδα αυξημένου κινδύνου τόσο για νόσηση όσο και για βαρύτερη εξέλιξη της νόσου. Αναφέρθηκε επίσης στη σχέση του καπνίσματος με τη μετάδοση, καθώς η συχνή επαφή των χεριών με το στόμα και η εκπνοή καπνού μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες διασποράς.

Η COVID-19 παρουσιάστηκε ως ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος με ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με την εποχική γρίπη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι δύο νόσοι είναι ταυτόσημες.

Η συνέντευξη του Παναγιώτη Μπεχράκη αναδεικνύει την ανάγκη να αξιοποιηθούν τα διδάγματα της πανδημίας για την ενίσχυση της πρόληψης, την προστασία της δημόσιας υγείας και την περαιτέρω μείωση του καπνίσματος.

Ακούστε τη συνέντευξη παρακάτω.