Ανακοίνωση Επιτροπής Εμπειρογνωμώνων του Υπουργείου Υγείας για τον Έλεγχο του Καπνίσματος

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ* καταγράφεται εντυπωσιακή μείωση του καπνίσματος στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία 2009 -2019.

Συγκεκριμένα, ο επιπολασμός του καπνίσματος στον ενήλικα πληθυσμό το Σεπτέμβριο του 2019 είναι 24,9% για τους καθημερινούς καπνιστές (περισσότερο από ένα τσιγάρο την ημέρα), 3,7% και για τους περιστασιακούς καπνιστές (λιγότερο από 7 τσιγάρα την εβδομάδα). Συγκριτικά με αντίστοιχες μετρήσεις της ΕΛΣΤΑΤ σε 8.500 νοικοκυριά σε όλη την Ελλάδα κατά τα έτη 2009, 2014 και 2019, όπως απεικονίζεται στο παρακάτω διάγραμμα 1, παρατηρείται μείωση των καθημερινών καπνιστών κατά 24,5% και των περιστασιακών καπνιστών κατά 38,3%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα σε άτομα ηλικίας κάτω των 24 ετών. Όπως απεικονίζεται στο διάγραμμα 2, η συνολική μείωση του καπνίσματος σε αυτή την ηλιακή ομάδα είναι 52,4% και αποδίδεται στη μεγάλη εξόρμηση που έχει γίνει από την πρωτοβουλία SMOKEFREEGREECE που χρηματοδοτείται από το George D. Behrakis Foundation για τη μείωση του καπνίσματος στη σχολική ηλικία την τελευταία δεκαετία, μετά από έγκριση του σχετικού προγράμματος από το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας για τον Έλεγχο του Καπνίσματος εκφράζει θερμά συγχαρητήρια στην εκπαιδευτική κοινότητα και στην επιτυχή συνεργασία των αρμοδίων υπηρεσιών των Υπουργείων Υγείας Παιδείας και Θρησκευμάτων στον τομέα της πρόληψης του καπνίσματος, η οποία, εάν συνεχιστεί με τους ιδίους ρυθμούς, θεωρείται από τις επιτυχέστερες της Ευρώπης και κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ουσιαστικά επιδιώκουν το στόχο του συνολικού επιπολασμού του καπνίσματος κάτω του 5% μέχρι το 2040.

*Τα δεδομένα του 2019 ανακοινώθηκαν από την ΕΛΣΤΑΤ στις 18.12.2020

Ο Πρόεδρος: Παναγιώτης Μπεχράκης

Τα μέλη:
Αθηνά Καλοκαιρινού
Άννα Κοκκέβη
Γεώργιος Μπαλαφούτης
Ελεάνα Στουφή
Παναγιώτης Τσανάκας
Γεώργιος Χρούσος

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος, Kαθηγητής Παναγιώτης Μπεχράκης αναφερόμενος στην έρευνα Υγείας της ΕΛΣΤΑΤ δήλωσε ότι τα αποτελέσματα:

• επιβεβαιώνουν πρόσφατες έρευνες του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας που διαπιστώνουν σημαντική μείωση του καπνίσματος στην Ελλάδα, και επιπλέον συμφωνούν με αντίστοιχες Ευρωπαϊκές αναφορές
• γεννούν ερωτηματικά ως προς τις πηγές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) σε πρόσφατη έκδοση του οποίου η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα καπνιστών με επιπολασμό  καπνίσματος μεγαλύτερο του 42%

“H Ελλάδα πορεύεται με επιτυχία προς τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση του καπνίσματος και θα συνεχίσει με ένταση τις δράσεις της πρωτοβουλίας SMOKEFREEGREECE προς την κατεύθυνση αυτή”

Ο επιπολασμός του καπνίσματος στον πληθυσμό της Ελλάδας καταγράφει σταθερή μείωση, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε ενήλικες και έφηβους, σε πανελλαδικό επίπεδο.

Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας, ACG, κ. Παναγιώτης Μπεχράκης, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας, κ. Ευάγγελος Φιλόπουλος και η Ομότιμη Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής, κ. Άννα Κοκκέβη παρουσίασαν για πρώτη φορά, τα αποτελέσματα από τις έρευνες:

• «Πανελλαδική Έρευνα για την Εφαρμογή του Νόμου για την Προστασία του Κοινού από το Παθητικό Κάπνισμα», που διεξήχθη τον Μάιο 2019 για το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας, ACG και την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία
• «Πανελλήνια Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων – μαθητών» (Έρευνα HBSC/WHO) και
• «Πανελλήνια έρευνα στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές» (Έρευνα ESPAD) από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακρίβειας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ)

Ο κ. Ευάγγελος Φιλόπουλος παρουσίασε τα επιδημιολογικά δεδομένα του καπνίσματος στους ενήλικες, τα κυριότερα από τα οποία είναι:

• ο επιπολασμος του κάπνισματος στον ενήλικο πληθυσμό ανέρχεται στο 27,5%, σταθερά και σημαντικά μειούμενος, πλησιάζοντας τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκης Ένωσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 17,9% του πληθυσμού είναι συστηματικοί καπνιστές, ενώ το 9,6% είναι περιστασιακοί, δηλαδή καπνίζουν λιγότερα από 7 τσιγάρα την εβδομάδα
• η αύξηση της ηλικίας έναρξης του καπνίσματος και τα υψηλά ποσοστά διακοπής, αποδεικνύονται και από το γεγονός ότι τα ποσοστά των συστηματικών καπνιστών είναι ακόμα πιο χαμηλά στις «ακραίες» ηλικίες. Μεταξύ 18-24 ετών το 7,9% δήλωσαν συστηματικοί καπνιστές, μεταξύ 25-34 το 9,9% και σε ηλικίες άνω των 65 το 7,4%
• πρώην καπνιστής δηλώνει το 32,8% του ενήλικου πληθυσμού. Το 95% των πρώην καπνιστών διέκοψε το κάπνισμα πριν από περισσότερο από 6 μήνες. Από το σύνολο των καπνιστών, το 65,1% δηλώνει ότι σκέφτεται να διακόψει το κάπνισμα στο επόμενο διάστημα

Ο κ. Παναγιώτης Μπεχράκης παρουσιάσε τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης για την έκθεση του πληθυσμού στο παθητικό κάπνισμα:

• Το 94,6% των πολιτών εκτίθεται σε παθητικό κάπνισμα, σε ετήσια βάση
• Το 72% δηλώνει ότι νιώθει θυμό όταν επισκέπτεται κλειστούς δημόσιους χώρους που δεν απαγόρευεται το κάπνισμα, ενώ το 81,1% πιστεύει ότι η μη εφαρμογή του νόμου για το παθητικό κάπνισμα αποτελεί σημείο πολιτιστικής υποβάθμισης της χώρας
• Το 87,5% θεωρεί σημαντικό τον εθνικό στόχο για τη μείωση του καπνίσματος
• Το 96% επικροτεί την ανάπτυξη στοχευμένων δραστηριοτήτων για τη μείωση του καπνίσματος στη σχολική ηλικία

«Είναι η πρώτη φορά που το κράτος έχει τη βούληση να εφαρμόσει τον Νόμο για την προστασία από το Παθητικό Κάπνισμα και αυτό εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως με την προτεραιοποίηση του θέματος από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό της χώρας και από το έμπρακτο ενδιαφέρον του Υπουργού Υγείας, σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν αποδεικνύουν ότι η κοινωνία είναι πλέον ώριμη για την αποδοχή της εφαρμογής του Νόμου, η αποτελεσματικότητα της οποίας είναι απολύτως εξασφαλισμένη» ανέφερε ο κ. Μπεχράκης εκφράζοντας την αισιοδοξία του ως Επικεφαλής της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τον Έλεγχο του Καπνίσματος στην Ελλάδα για την εφαρμογή του Νόμου που προστατεύει τη Δημόσια Υγεία όλου του πληθυσμού.

Η κ. Άννα Κοκκέβη, Επιστημονική Υπεύθυνη των ερευνών του ΕΠΙΨΥ, παρουσίασε τα στοιχεία[i] που αποδεικνύουν τη μεταστροφή της νοοτροπίας της νέας γενιάς, όπως αποτυπώνεται με τη μείωση του καπνίσματος για τους έφηβους – μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού, της Β΄ Γυμνασίου και της Α΄ Λυκείου, ηλικίας 11½, 13 ½ και 15½ ετών αντίστοιχα:

• Το 15,5% των εφήβων ηλικίας 11-15 ετών, έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τους τη ζωή
• Το κάπνισμα δεν διαφέρει σημαντικά μεταξύ των φύλων, με εξαίρεση το κάπνισμα σε όλη τη ζωή μεταξύ των 15χρονων (υψηλότερο στα κορίτσια 34,4% έναντι 27,5% στα αγόρια)
• Την τελευταία 20ετία (1998-2018), το κάπνισμα τουλάχιστον μία φορά σε όλη τη ζωή των 15χρονων μειώθηκε από 46,3% σε 30,9% και το καθημερινό κάπνισμα από 13,7% σε 8,1%. Επιπλέον, το πρόσφατο κάπνισμα (τουλάχιστον μία φορά τις τελευταίες 30 ημέρες πριν τη διεξαγωγή της έρευνας) μειώθηκε από 26% σε 17,4%
• Μεταξύ των 15χρονων που αναφέρουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου (έστω μια φορά σε όλη τη ζωή), ποσοστό 32,3% δεν έχουν καπνίσει ποτέ συμβατικό τσιγάρο. Το ποσοστό των 15χρονων μαθητών που έχουν κάνει χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου έχει διπλασιαστεί σε σχέση με το 2014 (15,4%)

Τα μηνύματα που λαμβάνουμε από τη νέα γενιά, όπως προκύπτει από τα πιο πάνω στοιχεία είναι θετικά, καθώς διαπιστώνεται αλλαγή συμπεριφοράς και τάσεων. Παρόλα αυτά, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το 2018, χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή ανέφερε ένας στους τρεις 15χρονους (36,7%), σε υψηλότερο ποσοστά τα αγόρια (39,7%) συγκριτικά με τα κορίτσια (33,7%). Η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου από τους εφήβους γεννά το ερώτημα του κατά πόσον αυτό μπορεί να αποτελει «πύλη εισόδου» των ανηλίκων στο κάπνισμα.

«Η διαχρονική παρακολούθηση της συμπεριφοράς του καπνίσματος στους εφήβους και οι έγκαιρες παρεμβάσεις πρόληψης θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα στον τομέα της δημόσιας υγείας, με δεδομένο πως σε αυτή την ηλικία ξεκινούν και υιοθετούνται επικίνδυνες συμπεριφορές  για την υγεία οι οποίες συνεχίζονται και στην ενήλικη ζωή» ανέφερε η κ. Κοκκέβη.

Δείτε εδώ την παρουσίαση των δεδομένων της έρευνας για τον επιπολασμό του καπνίσματος στους ενήλικες και της δημοσκόπησης για την στάση των Ελλήνων απέναντι στο παθητικό κάπνισμα.

Δείτε εδώ την παρουσίαση των δεδομένων της έρευνας για τον επιπολασμό του καπνίσματους στους ανηλίκους.

Παρακολουθήστε όλη την παρουσίαση των δεδομένων από τις πρόσφατες έρευνες, στο παρακάτω video:

[i] Τα παραπάνω αποτελούν αδημοσίευτα στοιχεία από την πιο πρόσφατη (2018) έρευνα του ΕΠΙΨΥ με τίτλο «Πανελλήνια έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των έφηβων-μαθητών» (Έρευνα HBSC/WHO). Η έρευνα διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Health Behaviour in School-Aged Children» (HBSC, www.hbsc.org) η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και επαναλαμβάνεται ανά τετραετία σε περισσότερες από 40 χώρες. Η έρευνα παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των εφήβων και τους κινδύνους που απειλούν την υγεία τους. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τις πολιτικές πρόληψης των κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη χώρα μας η έρευνα υλοποιείται από το ΕΠΙΨΥ από το 1998 με την επιστημονική ευθύνη της Ομοτ. Καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ά. Κοκκέβη.

Στην έρευνα του 2018 συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα 3.863 μαθητών της ΣΤ΄ Δημοτικού, της Β΄ Γυμνασίου και της Α΄ Λυκείου από 238 σχολικές μονάδες. Διενεργήθηκε με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας. Κατόπιν γονικής συναίνεσης, οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που χορηγήθηκε ομαδικά στις τάξεις του δείγματος χωρίς (ή με διακριτική) την παρουσία των εκπαιδευτικών. Η έρευνα του 2018 χρηματοδοτήθηκε μερικώς από τον ΟΚΑΝΑ και την Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Προαγωγή της Γνώσης στις Ψυχικές Διαταραχές».
Πληροφορίες ΕΠΙΨΥ https://www.epipsi.gr/index.php/research/97-ereuna-hbsc-who
Τ. 2106170840-844-849/ Ε: erevna.hbsc@epipsi.gr

Μείωση ρεκόρ των καπνιστών τα τελευταία 5 χρόνια

Οι Έλληνες εκφράζουν θυμό και θεωρούν πολιτιστική υποβάθμιση
τη μη εφαρμογή του νόμου

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου στους κλειστούς χώρους των καταστημάτων εστίασης και διασκέδασης, ο Δήμος Τρικκαίων σε συνεργασία με τον Καθηγητή Παναγιώτη Μπεχράκη, διοργάνωσε Συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της νέας Πανελλαδικής Έρευνας σχετικά με το κάπνισμα στην Ελλάδα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2017 από την εταιρεία ερευνών ΚΑΠΑ Research για λογαριασμό του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.

Ο κος Παναγιώτης Μπεχράκης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας και επικεφαλής των δράσεων SmokeFreeGreece, παρουσίασε τα σημαντικά στοιχεία της έρευνας που αποτυπώνουν την κοινή γνώμη σχετικά με την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου, αλλά και την τάση των Ελλήνων να μειώσουν το κάπνισμα τα τελευταία 5 χρόνια.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα, το 27,1% του πληθυσμού δηλώνει σήμερα ότι καπνίζει έναντι του 36,7% που είχε καταγραφεί στην αντίστοιχη έρευνα της ΚΑΠΑ Research το 2012. Η πτώση αυτή, των 9,6 ποσοστίαιων μονάδων σε μία πενταετία, αποτελεί ρεκόρ μείωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και οπωσδήποτε καταγράφει τον μικρότερο μέχρι σήμερα επιπολασμό του καπνίσματος στον ελληνικό πληθυσμό.

Σε αντίστοιχες έρευνες της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, τα ποσοστά των καπνιστών ήταν 37,9% για το 2009 και 32,5% για το 2014, αποδεικνύοντας μια σταθερή τάση μείωσης των καπνιστών από το 2009 έως και σήμερα. Στις ίδιες έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι και η μείωση κατά 33,3% του καπνίσματος στις νεαρές ηλικίες, από 16-24 ετών.

Παράλληλα, καταγράφεται μείωση και στην ετήσια κατανάλωση τσιγάρων κατά 49% στο διάστημα 2007-2016.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της ΚΑΠA Research, οι Έλληνες τάσσονται κατά του καπνίσματος και σε ποσοστό 88,1% δηλώνουν ότι θεωρούν ως εθνικό στόχο τη μείωσή του.

Η έρευνα εστίασε ιδιαίτερα στο θέμα της νομοθεσίας για το παθητικό κάπνισμα σε κλειστούς δημόσιους χώρους, με το 83,8% να χαρακτηρίζει σαν πολιτισμική υποβάθμιση τη μη εφαρμογή του νόμου και το 76,1% των Ελλήνων να δηλώνουν θυμωμένοι για το γεγονός ότι η χώρα μας αποτελεί την μοναδική χώρα της ΕΕ η οποία επιτρέπει το κάπνισμα σε κλειστούς χώρους, εκθέτοντας τους πολίτες της σε παθητικό κάπνισμα. Σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο της έρευνας που διεξήχθη σε 13 περιφέρειες της χώρας, το 96,6% των ερωτηθέντων έχουν βρεθεί τον τελευταίο χρόνο σε κλειστό δημόσιο χώρο μη εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου και το γεγονός αυτό προκαλεί θυμό στο 74,2% του δείγματος της έρευνας.

Σε ποσοστό 93%, οι Έλληνες πιστεύουν ότι η Πολιτεία δεν έχει λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την τήρηση του νόμου και εκτιμούν ότι μεταξύ των δημόσιων χώρων που δεν εφαρμόζεται η απαγόρευση του καπνίσματος είναι τα εστιατόρια και τα κέντρα διασκέδασης (93,9%), οι δημόσιες υπηρεσίες (58,3%), οι χώροι του Κοινοβουλίου (54,8%), τα σχολεία (45,3%) και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις (37,5%). Αντίστοιχα, ευθύνη και στις δημοτικές αρχές δίνουν οι Έλληνες, με το 85,2% να δηλώνει ότι ο δήμαρχος και οι αρχές της περιοχής τους δε συνέβαλαν στην τήρηση του νόμου για πρόληψη του παθητικού καπνίσματος σε δημόσιους χώρους.

Ιδιαίτερη σημαντική είναι η διαπίστωση της έρευνας ότι το 69,8% των Ελλήνων είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν εθελοντικά σε δράσεις για τη μείωση του καπνίσματος, ειδικά σε νέους.

«Όλα τα παραπάνω» όπως δήλωσε ο κος Μπεχράκης  «καταδεικνύουν ότι η πρωτοβουλία του Δημάρχου Τρικκαίων για την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου αποτελεί αναγκαιότητα για την Ελλάδα του 21^ου αιώνα και ο πολιτικός κόσμος της χώρας καλείται να ακολουθήσει το παράδειγμα των Τρικάλων.»

Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Τρικκαίων, κος Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε: «Ξεκινήσαμε πρώτοι και μόνοι την εκστρατεία ενημέρωσης για την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου. Δεν πρόκειται να κάνουμε πίσω καθώς ήδη τα αποτελέσματα είναι θετικά. Εδώ στα Τρίκαλα, ως Δήμος Τρικκαίων συνεχίζουμε την προσπάθεια. Αυτό εξάλλου είναι ένα από τα συστατικά στοιχεία της σύγχρονης πόλης: το να ενδιαφέρεται και να δρα για τους κατοίκους της.»

Νωρίτερα, ο κος Μπεχράκης μιλώντας σε μαθητές των γυμνασίων της πόλης, σε ειδική εκδήλωση για το κάπνισμα που διοργάνωσε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρικκαίων το 5^ο Γυμνάσιο Τρικάλων, κάλεσε τους νέους να πλαισιώσουν τις δράσεις SmokeFreeGreece και να υψώσουν την φωνή τους για Μία Ελλάδα χωρίς Κάπνισμα!

https://www.ert.gr/eidiseis/ellada/kinonia/miosi-rekor-sto-kapnisma-stin-ellada-se-evropaiko-epipedo-video1/

Δείτε τα ευρήματα της Πανελλήνιας έρευνας για την εφαρμογή του νόμου για την προστασία του κοινού από το παθητικό κάπνισμα.

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ