Συνέντευξη: Δρ. Παναγιώτης Μπεχράκης | Πρακτορείο FM “Η Ρύπανση Μπορεί να Υπάρχει Ακόμη και Αν δεν τη Βλέπουμε”

Σχεδόν έναν μήνα μετά τη βύθιση του δεξαμενόπλοιου «Αγία Ζώνη ΙΙ», τα ερωτήματα σχετικά με τις άμεσες αλλά και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της πετρελαιοκηλίδας στην ανθρώπινη υγεία παραμένουν στο επίκεντρο. Ο καθηγητής Πνευμονολογίας Παναγιώτης Μπεχράκης, μιλώντας στο «Πρακτορείο FM» και την εκπομπή «Μυστικά Υγείας» με την Τάνια Μαντουβάλου, συνέστησε επιφυλακτικότητα μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες μετρήσεις και αναλύσεις από το ΕΛΚΕΘΕ.

Ο κ. Μπεχράκης εξήγησε ότι βασικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία αποτελούν τα οργανικά αιωρούμενα σωματίδια που παράγονται από μια τέτοια μορφή ρύπανσης. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για αλειφατικούς και αρωματικούς υδρογονάνθρακες, βαρέα μέταλλα και άλλες τοξικές ουσίες που μπορεί να απελευθερωθούν στο περιβάλλον.

Ερεθισμός του αναπνευστικού και άλλες επιπτώσεις

Η έκθεση στους συγκεκριμένους ρύπους μπορεί να γίνει κυρίως μέσω της αναπνοής. Όπως ανέφερε ο καθηγητής, η εισπνοή των σωματιδίων μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στη μύτη, τον λαιμό, τον φάρυγγα, την τραχεία και τους βρόγχους, ενώ μπορεί να επηρεάσει και τα μάτια.

Σε περίπτωση μεγάλης έκθεσης ή εισαγωγής των ουσιών στον οργανισμό μέσω του πεπτικού συστήματος, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ναυτία, εμετός και ζάλη. Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Μπεχράκη, έχουν καταγραφεί επιδράσεις και στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, οι οποίες μπορεί να εκδηλωθούν με άγχος και ανησυχία.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους εργαζομένους που συμμετέχουν στις εργασίες απορρύπανσης, καθώς η παρατεταμένη έκθεση μπορεί να προκαλέσει και έντονο στρες. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη λήψης αυστηρών μέτρων προστασίας.

Προσοχή στους εθελοντές

Ο καθηγητής Πνευμονολογίας ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην ανεξέλεγκτη συμμετοχή εθελοντών στις εργασίες καθαρισμού. Όπως ανέφερε, οι εθελοντές θα πρέπει να αποθαρρύνονται από την έκθεση χωρίς κατάλληλο εξοπλισμό προστασίας.

Γυαλιά, γάντια, ειδική στολή, μπότες και μάσκα θεωρούνται απαραίτητα για όσους εργάζονται σε περιοχές που έχουν επιβαρυνθεί από την πετρελαιοκηλίδα, ώστε να περιορίζεται η επαφή με τους ρύπους.

«Η ρύπανση μπορεί να υπάρχει ακόμη και αν δεν τη βλέπουμε»

Ιδιαίτερη προσοχή συνέστησε και στους κατοίκους των περιοχών που επηρεάστηκαν, καθώς και στους αλιείς. Όπως εξήγησε, η απουσία ορατών ή έντονων οσμών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπάρχει ρύπανση.

Πολλά από τα αιωρούμενα σωματίδια μπορεί να είναι άοσμα και αόρατα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι ακίνδυνα. «Πολλά από αυτά τα εισπνεόμενα σωματίδια είναι τελείως άοσμα, δεν τα βλέπει κανείς, δεν τα αισθάνεται και όμως προκαλούν βλάβες», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο χρόνος κατά τον οποίο μπορεί να παραμένει αυξημένος ο κίνδυνος εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τις καιρικές συνθήκες. Η άπνοια μπορεί να ευνοήσει τη συγκέντρωση των ρύπων, ενώ ο άνεμος μπορεί να συμβάλει στη διασπορά τους. Για τον λόγο αυτό, ο κ. Μπεχράκης υπογράμμισε ότι απαιτούνται αξιόπιστες μετρήσεις προκειμένου να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Μέχρι να υπάρξουν τα απαραίτητα δεδομένα, συνέστησε την αποφυγή των παραλιών στις περιοχές που είχαν επηρεαστεί.

Ιδιαίτερη προσοχή για παιδιά, εγκύους και ασθενείς με ΧΑΠ

Ο κ. Μπεχράκης τόνισε ότι η προσοχή δεν αφορά μόνο τα άτομα που πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι επίσης τα μικρά παιδιά και οι έγκυες γυναίκες, καθώς η ευαισθησία τους σε περιβαλλοντικούς ρύπους μπορεί να είναι αυξημένη.

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει ακόμη επαρκής εικόνα για την ακριβή απόσταση ασφαλείας από τις επιβαρυμένες περιοχές και πως αυτή μπορεί να καθοριστεί μόνο μέσα από αξιόπιστες μετρήσεις.

Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η κολύμβηση στις επηρεασμένες περιοχές θα πρέπει να αποφεύγεται μέχρι να διαπιστωθεί επιστημονικά ότι η ρύπανση έχει υποχωρήσει σε ασφαλή επίπεδα.

Τι συμβαίνει με τα ψάρια και τα θαλασσινά

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά την πιθανή μεταφορά των ρύπων στη θαλάσσια τροφική αλυσίδα. Ο κ. Μπεχράκης αναφέρθηκε στη σχετική βιβλιογραφία, επισημαίνοντας ότι τα ψάρια μπορούν να μεταβολίζουν σημαντικό μέρος ορισμένων ρύπων.

Μεγαλύτερη ανησυχία, σύμφωνα με τον ίδιο, προκαλούν οργανισμοί όπως τα μύδια και τα στρείδια, οι οποίοι μπορούν να συσσωρεύουν ρύπους στους ιστούς τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό, η κατανάλωσή τους στις επιβαρυμένες περιοχές θα πρέπει να αποφεύγεται μέχρι να υπάρξουν μετρήσεις που να επιβεβαιώνουν την απουσία ρύπανσης.

Οι πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις

Αναφερόμενος στις μακροπρόθεσμες συνέπειες ανάλογων περιστατικών, ο καθηγητής Πνευμονολογίας σημείωσε ότι έχουν καταγραφεί αναπνευστικές επιπτώσεις σε ανθρώπους που εκτέθηκαν σε αντίστοιχους ρύπους. Οι επιπτώσεις αυτές μπορεί να εκδηλωθούν ακόμη και χρόνια αργότερα, κυρίως με ήπιες αλλά ανιχνεύσιμες διαταραχές της αναπνευστικής λειτουργίας και ασθματικού τύπου συμπτώματα.

Ωστόσο, ο ίδιος τόνισε ότι απαιτείται προσοχή στην ερμηνεία των δεδομένων και κυρίως αναμονή για τα αποτελέσματα των αναλύσεων που θα αποτυπώσουν την πραγματική έκταση της ρύπανσης στην περιοχή.

Ο κ. Μπεχράκης εξέφρασε την αισιοδοξία ότι οι καιρικές συνθήκες και ιδιαίτερα ο άνεμος μπορεί να έχουν ήδη συμβάλει στην υποχώρηση της ρύπανσης. Όπως σημείωσε, είναι πιθανό οι τελικές μετρήσεις να δείξουν ότι η κατάσταση έχει επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα.

Μέχρι, όμως, να υπάρξουν αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, η σύσταση παραμένει η ίδια: επιφυλακτικότητα, αποφυγή άσκοπης έκθεσης και αναμονή των επίσημων μετρήσεων, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν με σαφήνεια ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι για την υγεία τους.